Je kunt het je vlak na het overlijden van een dierbare niet voorstellen, maar je moet weer aan het werk. En in Nederland vrij snel zelfs. Wat moet je weten over rouw en werk?

De lengte van het verlof hangt af van de relatie die je hebt tot je dierbare. In de meest gevallen staat in de cao dat je voor het overlijden van een bloed- of aanverwant in de eerste graad vier dagen verlof krijgt (vanaf het moment van overlijden tot aan de uitvaart). De ‘eerste graad’ betekent dat het om het overlijden van een vader, moeder of kind gaat. Ook broers, zussen, grootouders en kleinkinderen zijn eerste graad. Onder een aanverwant wordt je partner verstaan, maar wel alleen als je getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap hebt.

Rouw en werk

Nadat een dierbare overlijdt, heb je als werknemer vaak langer de behoefte aan vrije tijd dan de vier dagen die er nu vastgelegd zijn in de wet. Bij sommige bedrijven kun je rouwverlof opnemen, maar een wettelijk recht hierop bestaat nog niet. Het is dan aan te raden om de werkgever te vragen naar de mogelijkheden. Sommige cao’s bevatten wél bepalingen die werknemers een recht op rouwverlof bezorgen. De werknemer kan dan – afhankelijk van wat de cao-partijen hebben afgesproken – een aantal dagen per periode (gedeeltelijk) betaald of onbetaald verlof opnemen.

Vakantiedagen

Is er helemaal niets vastgelegd rondom rouw en werk, dan komt het nog meer aan op overleg tussen de werkgever en werknemer. Als de werkgever niet bereid is om (betaald) rouwverlof te geven, behoudt de werknemer natuurlijk altijd de mogelijkheid om een deel van zijn vakantiedagen op te nemen.

Goede opvang is belangrijk

Het is belangrijk dat werknemers die een dierbare hebben verloren goed door hun werkgevers worden opgevangen. Wat erg belangrijk is, is dat er bij terugkeer vooral geen druk op de ‘achterblijvers’ moet worden gelegd. Er zou op werk ruimte moeten zijn voor verdriet, maar ook om te delen. Er is niks ergers voor mensen die net iemand verloren hebben als er niks over gezegd wordt of dat er direct een grote stapel werk voor hen klaar ligt onder het mom ‘dan is hij of zij lekker druk bezig’. Het mooiste zou zijn als de werkgever zich in de situatie verdiept. Maak bespreekbaar wat wel of niet wenselijk voor ze is. Vraag vooral waar de werknemer behoefte aan heeft.

Professionele hulp

Als een werkgever niet zo goed weet hoe hij of zij met de situatie moet omgaan, is het een goed idee dat er hierbij professionele hulp wordt gezocht. Helemaal als het bijvoorbeeld het overlijden van een kind van één van je werknemers betreft of als het om een plotseling of jong overlijden van een dierbare van je werknemer gaat. Dit zijn gebeurtenissen met zo’n grote impact.

Er zijn professionals die informatie kunnen geven aan het hele team over wat er nou precies gebeurt als je een dierbare verliest. Hoe ziet rouw eruit? Hoe werkt het verlies door? Juist als je baas en collega’s begrijpen waar bijvoorbeeld een ouder van een overleden kind mee te maken hebt, is de drempel om weer aan het werk te gaan veel lager. Het voelt dan ook minder zwaar als je op het werk een keer huilend naar de wc gaat of als je na een half jaar opeens eerder weg moet, omdat je naar het graf wilt.’

Tips voor werkgevers en collega’s

  1. Wees niet bang om professionele hulp in te schakelen als je niet zo goed weet hoe je met je werknemer moet omgaan als hij of zij een dierbare heeft verloren. Het is begrijpelijk dat je bang bent om iets verkeerd te zeggen, maar juist als je helemaal niks zegt, voelt de werknemer zich vaak nog minder begrepen.
  2. Hoewel je het antwoord misschien al weet, vraag toch hoe het gaat of uit op zijn minst je medeleven.
  3. Als je vraagt hoe het gaat, wees dan bereid om écht te luisteren naar het antwoord. Ook al is dit minder positief dan je had gehoopt.
  4. Weet je niet zo goed wat je moet zeggen? Zeg dat dan. Het is altijd beter om iets te zeggen dan uiteindelijk helemaal niks.
  5. Vind je het lastig om je collega rechtstreeks aan te spreken, stuur dan een mailtje. Of geef bijvoorbeeld aan dat je het lastig vind om erover te beginnen, maar dat je er graag over praat als de vader of moeder dat ook wil. Of dat als ze er behoefte aan hebben, je graag een rondje met ze buiten loopt in de pauze bijvoorbeeld.

Geschreven door Maartje Lute, hoofdredacteur van NEL Magazine – trots tijdschrift voor ouders van een overleden kind.